Nowy cykl spotkań
Przez kilka dekad w świecie zachodnim dominowało przekonanie, że kolonializm się skończył. Czy na pewno? Los zgotowany przez Izrael i USA Strefie Gazy, Libanowi, Jemenowi i Iranowi, a Ukrainie przez Rosję sugeruje coś innego. Koncepcja postkolonialności okazała się zbyt optymistyczna. O ile formalna kolonizacja jest dziś wyjątkiem, to brutalne polityki kolonialne przeżywają swój renesans. Od początku tego stulecia – wraz z kryzysem globalnego kapitalizmu, schyłkiem amerykańskiej hegemonii i dokonującą się w odpowiedzi na te zjawiska recydywą imperializmu – przekonujemy się, że kapitalizm nie może istnieć bez polaryzacji geograficznej, bez wynajdywania i eksploatacji peryferii, bez spychania krajów podporządkowanych w ubóstwo, autorytaryzm i chaos. Niestety tendencje do rekolonizacji mają swoją przyszłość. Dlatego perspektywa dekolonialna może być dziś lepszym sposobem na zrozumienie procesów zachodzących dokoła nas niż tradycyjne, europocentryczne narzędzia opisu świata. Dlatego też dekoloniana praktyka – polityczna, artystyczna czy kulturowa – daje więcej podstaw do nadziei na przezwyciężenie obecnych kryzysów niż odwoływanie się do zużytych schematów zarządzania politycznego wypracowanych w globalnych centrach władzy i kapitału.
W cyklu „Transmisje” Sięgniemy do kanonu myśli dekolonialnej i do jej najnowszych nurtów. Zdekolonizujemy narracje historyczne i opowieści o współczesności. Naszym celem będzie reorientacja sposobu widzenia, ale przede wszystkim dostrzeżenie zarysów reorientacji globalnej geografii wolności, równości i sprawiedliwości, która się właśnie dokonuje.
Spotkanie nr 2: Wieczny powrót Franza Fanona
28 maja, godz. 19:00
Kaliska 8/10
Kim był Franz Fanon? Ikoną dekolonizacji? Apologetą przemocy? Krytykiem rasizmu i polityki tożsamości? Myślicielem politycznym i rewolucjonistą? Wszystkie te określenia są prawdziwe, a zarazem
żadne z nich nie jest wystarczające. Obecność autora „Wyklętego ludu Ziemi” w kulturze współczesnej dorównuje kontrowersjom, które wzbudzała jego postawa. Teksty Fanona stały się jedną z kluczowych
inspiracji dla filmowego arcydzieła Gilo Pontecorvo „Bitwa o Algier” (1966), czytali je bojownicy palestyńscy, partyzanci Vietkongu i amerykańskie Czarne Pantery. Niewątpliwie bez Fanona trudniej
byłoby nam zrozumieć, że rozpad systemu kolonialnego po II wojnie światowej był jednym z najważniejszych przełomów w historii nowoczesnej. Ale co ten zmarły w 1962 roku psychiatra z
Martyniki, który oddał swe siły rewolucji Algierskiej, może nam powiedzieć o współczesności? Czy warto do niego wracać? Jak czytać go w erze zagłady Strefy Gazy, nowego imperializmu i kryzysu klimatycznego? Odpowiedzi – między innymi – na to pytanie poszukamy na kolejnym spotkaniu z cyklu „Transmisje. Dekolonialne rozmowy o świecie”.
Gościni:
Katarzyna Bojarska – kulturoznawczyni, anglistka, autorka, tłumaczka, krytyczka, redaktorka, feministka. Pracuje w Katedrze Kulturoznawstwa Uniwersytetu Humanistycznospołecznego SWPS w Warszawie,
współzałożycielka i redaktorka pisma „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej”.
Prowadzenie:
Przemysław Wielgosz
Spotkanie nr 1: Palestyna historia wymazywania
16 kwietnia, godz. 19.00
Kaliska 8/10
Palestyna stała się dziś rodzajem soczewki, w której skupiają się najbrutalniejsze, militarne przejawy kolonialnej agresji. Trwająca od ponad dwóch lat zagłada Gazy jest wydarzeniem tak przerażającym, że przesłoniła całe dekady powolnego, systematycznego, czasem też gwałtownego wymazywania palestyńskiej obecności między Morzem Śródziemnym a Jordanem. Tymczasem to właśnie owa konsekwentna polityka zacierania śladów i wykorzeniania stworzyła fundament dla dzisiejszego zniszczenia Gazy. Palestyńska historia wymazywania wpisuje się w szerszy kontekst. Gdziekolwiek rozwijała się osadnicza wersja kolonializmu – w obu Amerykach, Algierii, polskich Bieszczadach czy właśnie w Palestynie – jej ofiarą padała nie tylko ludność jej polityczne organizacje i aspiracje, ale także przeszłość, dziedzictwo kulturowe, a wreszcie ekologia. Przekształcenie krajobrazu i kradzież historii okazują się przy tym równie niszczycielskie jak bombardowania lotnicze. Przyjrzymy się temu procesowi przez pryzmat dwóch książek palestyńskiego prawnika, działacza i pisarza Rajy Shehadeha „Palestyńskie wędrówki” i „Zapomniane”. Odtworzymy historię odbierania Palestyńczykom miejsc, przestrzeni, ekosystemów i pamięci, a także zastanowimy się nad strategiami odzyskiwania tego co wymazane.
Rekomendowane lektury:
Raja Shehadeh, „Palestyńskie wędrówki”, przeł. Anna Sak, Karakter 2011.Raja Shehadeh, „Zapomniane”, przeł. Anna Sak, Karakter 2026.Jack Goody, „Kradzież historii”, przeł. Jacek Dobrowolski, PWN 2009.
Kolofon
Cykl "Transmisje. Dekolonialne rozmowy o świecie" są częścią projektu "Centrum działań kulturalno-artystycznych Strefy WolnoSłowej - Kaliska 8/10" finansowanego przez m.st. Warszawy.