SĄSIEDZTWO – granice bliskości >

„SĄSIEDZTWO – granice bliskości”
Finał trzymiesięcznej Akademii Sąsiedztwa – instalacja performatywna odbyła się 8 i 9 grudnia w godz. 12.00-18.00 w Stole i Teatrze Powszechnym im. Zygmunta Hübnera w Warszawie. 8 grudnia o 19.00 zaprosiliśmy na performatywne oprowadzanie po instalacji z udziałem twórców i twórczyń  w sali warsztatowej Stołu Powszechnego.

Sąsiedztwo – granice bliskości było zaproszeniem młodych twórców o różnym pochodzeniu do artystycznej pracy z grupami migranckimi oraz refleksji nad tym, jaka jest nasza społeczna odpowiedzialność za bycie razem.

Poprzez zadawanie pytań o tożsamość kształtującą się na styku doświadczeń z kraju pochodzenia i przeżyć oraz obserwacji z życia w Polsce, twórcy performatywnej instalacji zbudowali przestrzeń, w której wspólnie doświadczyliśmy opartych o biografie interwencji artystycznych z pogranicza sztuk performatywnych i wizualnych. Przestrzeń, budowaną po to, by wyodrębnić ruchome miejsce na mapie wydarzeń artystycznych dziejących się w granicach mentalnych i terytorialnych polskości.

W ostatnich latach o granicach słyszymy wiele. W debatach publicznych, doniesieniach medialnych,  dokumentach państwowych i codziennych rozmowach wyznaczane są nowe podziały. Przekształcane i definiowane na nowo są pojęcia dające nam do tej pory względne poczucie bezpieczeństwa.

W obliczu tak radykalizujących się sądów rozpowszechnianych natychmiastowo przez media wśród masowego odbiorcy, liczni twórcy i twórczynie wykorzystują oswojone formy przekazu, ale poszukują też nowych narzędzi, jakie daje sztuka, by zadawać pytania i konstruować alternatywne odpowiedzi dotyczące współczesnej sfery publicznej. Pytają o to, kto i na jakich zasadach może w niej swobodnie funkcjonować, a komu i z jakich powodów odbiera się to prawo. Komentują wypowiedzi tych, którzy decydują o naszym współistnieniu i wzajemnym nastawieniu do siebie.

Naszą odpowiedzią jest doświadczenie Sąsiedztwa i jego granic bliskości: bycie razem w procesie i działaniu, wspólne budowanie doświadczeń intymnych na pograniczu tego co performatywno-artystyczne i dokumentalno-społeczne, tworzenie oparte o małe i osobiste gesty wrażliwości czy historie, a przede wszystkim badanie własnych i cudzych tożsamości oraz odkrywanie empatii względem tego, kto uobecnia się w naszym życiu, jako “inny”.

Swoją wiedzą i doświadczeniem w ramach Akademii Sąsiedztwa podzielili się: Alicja Borkowska / Karolina Kubik / Kris Łukomski / Marta Maliszewska / Michał Mioduszewski / Igor Stokfiszewski / Agnieszka Różyńska / Jaśmina Wójcik /

Na instalację performatywną składały się następujące prace:

Inga Shemaeva / Adam Durjasz

KARTA (NIE) ZAPISANA

czyli o tłumaczeniu człowieka na język urzędowy i o tym, jak być nie musi

1.

Wyświetlana na ekranie narracja powstała na bazie rozmów w ramach przygotowań do performansu „Karta (nie) zapisana”. Była więc zapisem procesu, a jednocześnie głosem, który umyka.

2.

Interaktywny performans z udziałem trzech aktorów pochodzenia ukraińskiego stwarzał możliwość doświadczenia tego, z czym na co dzień zmaga się w Polsce każdy migrant, który chce otrzymać zezwolenie na pobyt. Znalezienie się w tej sytuacji mogło stać się doświadczeniem poszerzającym świadomość i przekładającym się na realne życie. Performans podejmował problem tożsamości, poddawanej swoistej inspekcji ze strony systemu biurokratycznego.

Ksenia Homel / Daniel Sadr

I’M BALANCED: CZYM JEST DOM?

Czy wiemy, kiedy przestrzeń, z którą jesteśmy złączeni poprzez emocje, uczucia, relacje, decyzje i działania jest naszym domem? Co kryje w sobie słowo „dom“?
Mnóstwo pytań i skrawki odpowiedzi zapisane na małych i wielkich kartonach przeprowadzkowcyh, ustawionych w kolumnach, rzędach, jakby gotowych do zapakowania, przeniesienia.

„I’mbalanced: czym jest dom?“ to praca łącząca instalację z dyskusją performatywną. Artyści zapraszali do podróży poprzez odmienne, czasami sprzeczne, wizje domu. Praca miała na celu ujawnić różnorodność perspektyw, poprzez które można zrozumieć, czym jest dom dla osób z różnym doświadczeniem życiowym, odsłonić problemy ukrywane i opisywane jako sprawy prywatne. Zachęcał do podzielenia się swoją interpretacją domu.

Ivana Drenjanin

ZMIENIAM 1 PASZPORT NA 6, 7…

Głównym celem pracy fotograficznej „Zmieniam 1 paszport na 6, 7…“ było przybliżenie historii migrantów pochodzących z byłej Jugosławii. Dzięki ich opowieściom mogliśmy wyobrazić sobie, jak wyglądało wspólne życie na obszarze byłej Jugosławii i jak teraz wygląda rzeczywistość w krajach bałkańskich, które w przeszłości tworzyły jeden kraj. Z zebranych odpowiedzi na pytanie, co łączy, a co dzieli wyłania się obraz osób, które niezależnie od pochodzenia i politycznych konfliktów, w jakie był zaangażowany ich kraj, mają podobne problemy, tęsknoty i pragnienia.

Ada Tymińska

HORTUS CLANDESTINUS / TAJEMNICZY OGRÓD

Opowieści dzieci uchodźczych, z którymi Ada pracowała przez kilka miesięcy przełożone zostały na historie, często obrazkowe, zawarte na slajdach, które każdy z uczestników instalacji mógł sam swobodnie zmieniać i wybierać. Dyskurs publiczny dotyczący migracji, uchodźców i uchodźczyń często przybiera postać wielkich słów-haseł, głównie pochodzenia łacińskiego: migracja-asymilacja-status-procedura. A co, gdyby spojrzeć na sprawę oczami osób, które nie miały jeszcze okazji ubrać swoich myśli w „poważne”, „dorosłe” koncepcje, czyli oczami dzieci? W swojej instalacji artystka opowiadała bajkę, jedną, choć „gadaną” wieloma głosami. Starała się oddać głos tym, którzy zazwyczaj go nie zabierają, mając na głowie ważniejsze sprawy. Takie, jak wspinanie się na drzewa, granie w piłkę oraz zabawę z przyjaciółmi.

Dorian Widawski

przestrzeń miejska

Instalacja wideo, której częścią był również tekst artysty:
Miasto jest miejscem, które miało ostatecznie zaspokoić nasze potrzeby. To z nim wiążemy perspektywy lepszej pracy, szanse na rozwój i bezpieczeństwo socjalne. Bez niego prawdopodobnie nie zostałby osiągnięty aktualny poziom rozwoju, sukcesy nauki postępowałyby wolniej, a wymiana różnic byłaby realizowana w znacznie mniejszym stopniu.
Dziś wiemy, że założenia i nadzieje wiązane z miastem udaje się realizować tylko częściowo. To przede wszystkim urbanizacja przyczyniła się do rozwarstwiania klasowego, które wtórnie próbujemy łatać. To wizja nowoczesności do kategorii terenów okiełznanych i nieokiełznanych dopisała nową: obszarów skażonych. To właśnie miejskość ograniczyła bezpieczeństwo socjalne do możliwości wynajmowania mieszkań na rynku prywatnym.
Mimo niedoskonałości miasto pozostaje jednak docelową przestrzenią rozwoju. Wszystkie nowe koncepty urbanistyczne projektowane są jako korekta błędów i wskazują kierunki naprawy, ale nie sięgają po zdecydowaną krytykę. Hamująca urbanizacja wymieniana jest jako niezakończony etap modernizacji kraju. Wyludnianie miasteczek jako odpowiedź na ich nieatrakcyjność. Migrowanie do ośrodków przymiejskich jako idealne wypośrodkowanie. Miasto funkcjonuje jako struktura ostateczna, którą należy tylko doskonalić, ale nie można jej porzucić.
Wszystkie nowe wizje oraz utopie będą realizowane i sprawdzane więc tutaj. Nieskuteczne ustawy krajobrazowe, sadzenie rachitycznych drzew, centralne ujednolicanie dzielnic. Ogrody społecznościowe, targi śniadaniowe, wydarzenia kulturalne. Wszystko to w otoczeniu betonowych chodników i mrugających reklam. Szybko, blisko i tanio — to z miasta mamy na pewno.
Pułapką jest jednak wniosek, że to cechy związane wyłącznie z nim.

Mohammadreza Rezazdeh

GDZIE SĄ MOJE BUTY?

Instalacja wideo wykorzystująca autorksie nagrania z Polski i Iranu.
21-letni Mohamed przyjechał do Polski, gdzie, jak mówi, “udało mu się wszystko”.
Dziś czuje się bardziej Polakiem niż obywatelem swojego ojczystego kraju.
Jest optymistą, co do swojej przyszłości, ale jednak…
Praca to jego swoisty list do mamy. Pisany w Polsce.

Michał Salwiński

PRACA OSOBISTA

Too much work! – to jedno z pierwszych zdań, od których zaczyna się przyjaźń Michała i Bali. Praca osobista Michała Salwińskiego to wiele obrazów z historii spotkania Polaka z Hindusem w miejscu ich wspólnej pracy – w jednej z warszawskich restauracji. To wgląd w doświadczenie porozumienia i budowania relacji odbywających się często pomimo języka. Twórca w osobistym przekazie opowiada o spotkaniu na terenie miasta. Oddaje miastu to, co od niego dostał.

————————————————————-

Partnerzy: Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera, Centrum Rezydencji Teatralnej Scena Robocza
Patroni medialni: Gazeta Wyborcza, Wyborcza.pl Warszawa, Cojestgrane24, Aktivist, Przegląd

Projekt współfinansowany ze środków m.st. Warszawy
ZNAK_PROMOCYJNY_FC_PL-01