AZYL WARSZAWA >

AZYL WARSZAWA to projekt teatralny tworzony z udziałem cudzoziemców mieszkających w Warszawie. Projekt przewiduje warsztaty teatralne i interdyscyplinarne skierowane do imigrantów i uchodźców oraz wydarzenia artystyczne wieńczące prace warsztatowe.
Azyl Warszawa i wykorzystywane w nim metody stają się podstawą do tworzenia wielokulturowych projektów teatralnych fundacji, m.in. Migrating Theater, czy Otwarte!, jak również spektakli fundacji.

Azyl Warszawa powstał na wzór teatralnej działalności wielokulturowej prowadzonej w ITC Teatro/Teatro dell’Argine w Bolonii, we Włoszech, z którym Strefa WolnoSłowa stale współpracuje. Wieloletnie doświadczenie Teatro dell’Argine w pracy teatralnej z imigrantami i uchodźcami zaowocowało opracowaniem metody pracy teatralnej w grupie wielokulturowej oraz organizacji działań kulturalnych dla społeczności lokalnych angażujących mniejszości narodowe i etniczne. Wieloletnie sukcesy zarówno spektakli teatralnych, jak i działań z pogranicza sztuk w przestrzeni miejskiej sprawiają, że Teatro dell’Argine staje się przykładem dobrych praktyk związanych z dialogiem wielokulturowym we Włoszech, jak również na arenie międzynarodowej (projekty w Szwecji, Boliwii, Palestynie, Maroku, Senegalu, Libanie, Brazylii i w innych krajach).

Przykłady wielokulturowych wydarzeń artystycznych Teatro dell’Argine:

Viaggio attraverso l’accampamento mondo http://www.argine.it/index.php?lang=&page=13&production=76&subsection=175
Poetandem
BBC Radio http://www.argine.it/index.php?lang=&page=13&production=78&subsection=373
http://www.youtube.com/watch?v=rrWh63dTg0E
- Fragmenty kilku spektakli z grupami wielokulturowymi:
http://www.youtube.com/watch?v=5cRPZWrksc8
http://www.youtube.com/watch?v=wqb4vfjGbr0&feature=related

Strefa WolnoSłowa wykorzystuje i rozwija metody opracowane przez Teatro dell’Argine przenosząc je na grunt polski, aranżuje je do pracy z mniejszościami narodowymi obecnymi na terytorium naszego kraju, zwracając uwagę na ich specyfikę.

U podstaw projektu leży przekonanie, że prawdziwe spotkanie i dialog między ludźmi jest kluczem do poznania i do wyzbycia się stereotypowego myślenia o Innym, o mniejszościach społecznych i kulturowych, przekonanie, że mało wiemy i że drugi człowiek może stać się niezgłębionym źródłem wiedzy o świecie i o powstającej na naszych oczach historii. Uważamy, że teatr może stać się ważnym i bardzo dobrym narzędziem w kreowaniu takiego właśnie prawdziwego spotkania i dialogu między ludźmi i kulturami. Przez ostatnie lata pracy przy międzynarodowych warsztatach, festiwalach, czy produkcjach teatralnych mieliśmy okazję obserwować jak wspólne zainteresowania, pasja i wspólny artystyczny cel łączą ludzi, przeciwdziałają dyskryminacji, rasizmowi, pogłębiają wzajemne zrozumienie.

Uważamy, że ważne jest, aby tworzyć miejsca twórczego spotkania między mniejszościami kulturowymi i narodowymi mieszkającymi w Warszawie i okolicach, w czasie których ich przedstawiciele poczują się równouprawnionymi członkami społeczności lokalnej. Mniejszości narodowe mieszkające w Polsce tworzą często zamknięte grupy, trudno otwierające się na inne środowiska i trudno wchodzące w relacje społeczne, na marginesie życia publicznego. Jest to spowodowane często nie wystarczającą znajomością języka polskiego, jak również brakiem okazji do spotkania (poza miejscem pracy, szkołą języka), poznania i wspólnego działania z Polakami oraz z osobami innych narodowości. Wśród Polaków występują natomiast zachowania niechęci, często wynikające po prostu z niewiedzy i z faktu, że nie znamy przedstawicieli mniejszości narodowych i etnicznych bezpośrednio.

Projekt stara się odpowiedzieć na pytanie, kim są uchodźcy i imigranci mieszkający w Warszawie i okolicach, jakie są ich historie, co dzieje się tak naprawdę w krajach i społeczeństwach, które opuścili, aby szukać politycznego azylu, jaką drogę przebyli, żeby dostać się do Europy, jak trafili do Polski, co za sobą zostawili i co zastali w nowej ojczyźnie, z jakimi trudnościami spotykają się na co dzień i jak je rozwiązują, jakie tradycje i opowieści przywożą ze sobą, a co zostawili bezpowrotnie.

Celem projektu jest stworzenie mieszanych grup teatralnych (uchodźcy, imigranci różnych narodowości oraz Polacy) i wydarzeń artystycznych, które zwieńczą pracę w tych grupach. Stawiamy na intensywną pracę warsztatową, w czasie której improwizacja teatralna, ćwiczenia z przedmiotem, ciałem, przestrzenią oraz ćwiczenia z kreatywnego pisania staną się podstawą do stworzenia dramaturgii opartej na prawdziwych historiach uczestników warsztatów, dramaturgii wydarzenia artystycznego skierowanego do szerokiej publiczności. Warsztaty otwarte są dla wszystkich, bez względu na wiek, pochodzenie, płeć, profesję i doświadczenie teatralne bądź inne artystyczne.

Pierwsze spotkania warsztatowe skupiają się na grach i ćwiczeniach integracyjnych, podstawowych zadaniach aktorskich, grach teatralnych, improwizacjach indywidualnych i grupowych, pracy w przestrzeni, pracy z ciałem i głosem. Druga część warsztatów skupia się na pracy z tekstem i opracowywaniu materiałów do wspólnie tworzonej dramaturgii.

Dzieło literackie jest obecne w pracy warsztatowej, staje się jednak jedynie inspiracją, punktem wyjścia do improwizacji i tworzenia przez członków grupy wielokulturowej swoich własnych postaci, historii, mini-scenariuszy, które uchodźcy i migranci opracowują w czasie projektu z pomocą trenera, reżysera i dramaturga. Dzieło literackie w pracy teatralnej z grupą wielokulturową staje się ramą opowieści, w której uczestnicy wykorzystają swoje doświadczenia, własne historie i kreatywność. Przeprowadzane w trakcie warsztatów ćwiczenia z kreatywnego pisania, improwizacje teatralne, praca z ciałem, przedmiotem i przestrzenią oraz praca w grupie skłaniają do opowiadania historii, tworzenia postaci. Obecność reżysera i dramaturga gwarantuje, że rezultaty wszystkich ćwiczeń przekształcone zostaną w materiał dramatyczny i literacki. Wiele ćwiczeń skierowanych jest zatem ku tworzeniu i opowiadaniu historii, budowaniu akcji scenicznych oraz aktów werbalnych, które stają się podstawą dramaturgii wydarzeń finałowych warsztatów.

Dramaturgia rezultatu finałowego warsztatów konstruowana jest zatem przez uczestników projektu. Dzieło literackie, nad którym pracujemy zostaje wzbogacone o teksty i rezultaty improwizacji uczestników warsztatów. Praca teatralna skupia się na tematach bliskich uczestnikom, zachęcając tym samym członków grupy do wzbogacania dramaturgii o swoje doświadczenia i do konfrontacji poruszanych tematów z własnymi historiami bądź z doświadczeniami innych migrantów i uchodźców. Dużo czasu poświęcamy pracy nad postacią. Dzięki temu każdy ma okazję zbudować swojego bohatera mieszając fikcję z własnymi doświadczeniami i wiedzą.

Ćwiczenia teatralne, praca w grupie i wspólne tworzenie wydarzeń artystycznych – rezultatów warsztatów, dają uczestnikom projektu możliwość kreatywnego wykorzystania swoich zdolności, pomagają obcokrajowcom w nauce języka, zdobywaniu pewności siebie w nowym społeczeństwie, wskazują jak różnice kulturowe mogą stać się bogactwem w kreatywnej pracy.

Rezultatem finałowym warsztatów są interaktywne wydarzenia artystyczne. Celem projektu jest stworzenie warunków do dialogu międzykulturowego zarówno w obrębie grupy warsztatowej, jak i między twórcami i odbiorcami podczas finałowych wydarzeń teatralnych. Performance finałowe warsztatów stawiają sobie za cel stworzenie okazji do dialogu między bezpośrednimi uczestnikami projektu a społecznością lokalną, stąd staramy się zawsze aktywnie współpracować z administracją publiczną, innymi organizacjami pozarządowymi oraz mieszkańcami miasta.

Każda edycja projektu składa się z trzech etapów:

etapu przygotowawczego zakładającego promocję warsztatu teatralnego, nabór uczestników, spotkania promocyjne, konferencję prasową oraz nawiązanie kontaktów z organizacjami, które można zaangażować jako partnerów projektu,
działania głównego, czyli warsztatu teatralnego zakończonego wydarzeniem artystycznym – spektaklem teatralnym, jak również równolegle prowadzonej dokumentacji filmowej projektu, wywiadach z uczestnikami do wykorzystania w krótkim filmie dokumentalnym o projekcie,
ewaluacji projektu, na którą składa się przygotowanie krótkiego filmu dokumentalnego o całym projekcie, dokumentacji fotograficznej i literackiej, jak i podsumowanie rezultatów projektu oraz zaplanowanie jego możliwej kontynuacji.

Koordynacja projektów w ramach AZYLU WARSZAWA:

Alicja Borkowska a.borkowska@strefawolnoslowa.pl

 

AZYL WARSZAWA. PRÓBA. luty-maj 2012

 

Warsztat został zakończony spektaklem TU JEST LEPIEJ. PRZYJEŻDŻAJCIE! pokazywanym w maju i czerwcu 2012 w Warszawie.

Wielokulturowy warsztat teatralny odbywał się w „Warsztacie“ Centrum Komunikacji Społecznej m.st. Warszawy przy pl. Kontytucji 4. Spektakl finałowy pokazywany był w Centrum Kultury Nowy Wspaniały Świat, w Śnie Pszczoły oraz Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie. W pierwszej edycji warsztatów wzięło udział łącznie 50 osób, przedstawienie finałowe projektu obejrzało ponad 300 widzów.

Dwa miesiące ćwiczeń teatralnych, improwizacji i tworzenia tekstów z grupą osób niezwiązanych wcześniej z teatrem zaowocowały stworzeniem spektaklu – swoistej refleksji na temat podróży, wyjazdu ze swojego rodzinnego kraju oraz marzeń i oczekiwań związanych z nowym życiem. Za podstawę do improwizacji i ćwiczeń posłużyła Ameryka Franza Kafki. Tekst Kafki, nieobecny ostatecznie w spektaklu, wykorzystany został jako inspiracja do stworzenia przez uczestników warsztatów własnych historii i monologów. Powstały choreografie i teksty, w których prawdziwe doświadczenia związane z migracją przeplatają się z fikcją opartą niekiedy na prawdziwych wydarzeniach w krajach pochodzenia osób biorących udział w zajęciach.

Powstała oryginalna galeria bohaterów – Karl Kafki staje się bowiem swoistym everymanem, opowiada o Armenii lat 90tych, o potrzebie wyjazdu z Pakistanu, o piłce nożnej na Ukrainie, braku perspektyw na macedońskiej prowincji czy o pragnieniu opuszczenia Białorusi. W poszczególnych historiach wydarzenia polityczne i historyczne przeplatają się z indywidualną walką o byt łącząc się w jedną wspólną narrację o poszukiwaniu lepszego świata.

Rozwiązaniem problemów ma być tytułowa Ameryka, która w spektaklu staje się pretekstem do opowieści o marzeniach i rozczarowaniach związanych z miejscem przybycia migrantów. Biurokracja, nieznajomość języka, brak perspektyw na pracę w krajach, gdzie ponoć miało być lepiej, konfrontacja wyobrażenia o lepszym świecie z rzeczywistością, oczekiwań z zastaną sytuacją – to wszystko w Tu jest lepiej. Przyjeżdżajcie! składa się na obraz o szczególnej sile, gdyż stworzony przez samych imigrantów.

W ramach projektu nawiązaliśmy aktywną współpracę z:

6 lokalnymi organizacjami pozarządowymi (Fundacja Ocalenie, Fundacja Rozwoju Oprócz Granic, Krytyka Polityczna, Duży Pokój, Instytut Reportażu, Loesje Polska),

3 organizacjami międzynarodowymi (European Alternatives, Transeuropa Network, Teatro dell’Argine),

z międzynarodowym festiwalem TRANSEUROPA 2012, w ramach którego odbył się pierwszy pokaz spektaklu,

z mediami lokalnymi i krajowymi (TVP Kultura, Radio Tok Fm, Dwójka Polskiego Radia, Radio Wnet, Kontynent Warszawa, Teatr Pismo, Poka-Poka, Purpose, Podróże, e-teatr.pl, Radio Kampus, Rzeczpospolita, Gazeta Wyborcza Co jest Grane),

z Centrum Komunikacji Społecznej M. St. Warszawy,

z Instytutem Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie.

 

AZYL WARSZAWA czerwiec-sierpień 2012             

Wielokulturowy warsztat został zakończony spektaklem w przestrzeni miejskiej PRZYWIOZĘ TU SWOJE PODWÓRKO pokazanym 18 sierpnia 2012 na warszawskim Bródnie, w dzielnicy Targówek.

Druga edycja Azylu Warszawa przeniosła się z centrum Warszawy na peryferie miasta. Warsztat odbywał się na Targówku, w Domu Kultury Zacisze. Ideą przyświecającą tej edycji warsztatów był zarówno dialog wielokulturowy wewnątrz grupy warsztatowej, jak i czynne zaangażowanie do spektaklu finałowego mieszkańców dzielnicy oraz artystyczne ożywienie dzielnicy, a także refleksja nad miastem i historiami jego mieszkańców pochodzących z różnych kontekstów kulturowych.

W spektaklu wzięła udział grupa warsztatowa składająca się z Polaków i cudzoziemców, seniorzy mieszkający na Bródnie, w dzielnicy Targówek oraz uchodźcy z Ośrodka dla uchodźców na Targówku. W sumie liczba uczestników wynosiła – 40 osób. Spektakl zobaczyło ponad 250 widzów.

W pracy warsztatowej punktem wyjścia do improwizacji i tworzenia dramaturgii były “Niewidzialne Miasta” Italo Calvino. Poprzez improwizacje słowne i ruchowe powstał scenariusz łączący fikcję i prawdziwe historie uczestników warsztatu. Spektakl stał się refleksją na temat migracji i poszukiwania swojego miejsca w świecie. Kluczowe były tematy miasta i pamięci. Pokazaliśmy, jak poszczególne historie i wspomnienia wpływają na kształt miasta i jak tworzą jego obraz, a także jak każdy “przyjezdny” przyczynia się do tworzenia wspólnej przestrzeni miejskiej.

Spektakl rozgrywał się na Bródnie, w dzielnicy Targówek – publiczność przemieszczała się razem z aktorami. Przedstawienie odbyło się na pętli Bródno-Podgrodzie, na podwórku między blokami na ul. Krasnobrodzkiej, w Klubie Podgrodzie, w specjalnie wynajętym autobusie i na dachu bloku na ul. Poborzańskiej 8.

Teatr z migrantami stał się teatrem migrującym po Warszawie, a jednocześnie po innych miastach – tych widzialnych i niewidzialnych, rzeczywistych i fikcyjnych. Poprzez pojawienie się w ogólnie znanych miejscach Bródna aktorów-cudzoziemców, mieszkańcy mieli okazję zobaczyć swoją dzielnicę jako nieznaną przestrzeń i  mogli odkryć ją na nowo.

Z warsztatu i spektaklu powstał film dokumentalny pokazany 6 listopada w kawiarni Południk Zero.

Projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej, programu Youth in Action.

Projekt realizowany był we współpracy z:

-        organizacjami pozarządowymi (Fundacja Ocalenie, Fundacja Rozwoju Oprócz Granic),

-        administracją publiczną (Dzielnica Targówek, Dom Kultury Zacisze),

-        mieszkańcami dzielnicy (seniorzy z dzielnicy Targówek, mieszkańcy bloków w okolicy Bródna-Podgrodzie),

-        mediami (m.in. TVP Kultura, Radio Wnet, Refugee.pl, Kontynent Warszawa, Radiowa Dwójka, Rzeczpospolita, Gazeta Wyborcza),

-        z Ośrodkiem dla Uchodźców na Targówku.